Kişilik Bozukluğu

Kişilik Bozukluğu

Kişinin hayat boyunca beraberinde getirdiği tutum ve davranış şekillerinin temelinde insanın kişilik özellikleri yatmaktadır. İnsanoğlunun kendi kişiliğini bulması, tanıması yaşamı boyunca davranış ve tutumlarına anlam vermesi ile şekillenen bir görünüş olarak ortaya çıkar. İnsan kendi davranışları çerçevesinde günlük yaşantısında gerçekleşen bazı olaylar, süreçler veya yaşam partnerlerine verdiği tepkiler doğrultusunda kendi kişilik haritasını çizer ve günlük yaşantısını buna göre şekillendirir.

Kişilik bozukluğu, kişinin içinde yaşadığı yaşam örüntüsünden sapan, sosyal çevredeki işlevselliği bozan içsel yaşantılarının bütünü olarak karşımıza çıkar. İnsan kendi öz kişiliğinden saparak dengesiz ve uyumsuz bir kişi haline dönüşebilir fakat bu uyumsuzluk ve dengesizlik kendi kişiliğinden başka bir kişiliğe büründüğünde dengeli ve uyumlu bir hale dönüşebilir. Bu rahatsızlıkfarklı farklı belirtiler gösterebilmektedir. Genellikle gergin bir yapıya sahip olabilirler veya sosyal çevrelerinde gelen bir uyum problemi, olumsuz davranış ve tutum takınma veya kimseyi umursamama gibi bir davranış veya insan tartma strese bağlı olarak sinir durumu gözlenebilmektedir.

Kişilik Bozuklukları üç gruba ayrılır:

A Kümesi (Eksantirik) Kişilik Bozuklukları:

Paranoid Kişilik Bozukluğu: Kişi hayat içinde her şeye kuşkuyla yaklaşma eğilimi gösterir. Kişi bazılar tarafından kullanılacağını düşünür ve insanlara şüpheci bir tavırla bakar. Birilerine karşı sürekli öfkeli ve gergindir küçük düşeceğine inanır insanları suçlama ve kin tutma eğilimi gösterir. Kendilerini asla suçlamazlar ve hatanın hep karşı tarafta olduğunu savunurlar. Aşırı kıskançtırlar ve güvensizdirler, soğuk ve içe kapanık insanlardır. Genel olarak ilgisiz kişilerdir. Tek başına olmaktan zevk duyarlar başkasına ihtiyaç duymazlar. Eleştiriye ve başka insanların duygularını önemsemezler.

Şizotipal Kişilik Bozukluğu: Aşırı sosyal kaygıya sahiptirler. Şizofrenin başlangıç dönemlerine yakın belirtiler gösterebilmektedir. Gözle görünmeyen şeyleri görme gibi yanılsamalar yaşayabilirler.

B Kümesi (Dramatik Kişilik Bozukluğu)

Anti-sosyal Kişilik Bozukluğu: Anti-sosyal Kişilik Bozukluğu toplumun kurallarını reddeden insanlar için konuşulan bir durumdur

Sınır (Boderline) Kişilik Bozukluğu: Duygu durumunda aşırı denge bozuklukları ve dikkatsiz davranışlar üzerine kuruludur. Bu kişiler benlik duygusu geliştirememiş insanlardır. Tartışmayı seven, sebepsiz öfke patlamaları gibi davranışlar sergileyebilirler ayrıca yalnız vakit geçiremezler ve terk edilme korkuları mevcuttur.

Histriyonik Kişilik Bozukluğu: Aşırı dramatik ve dikkat çekmeyi seven insanlar için kullanılabilir. Bu kişiler dikkat çekmek için çeşitli uğraşlar verirler. Benmerkezcilerdir fiziksel görünüme önem verirler. Konuşurken karşısındaki insanı etkilemeye çalışırlar ve dikkat odağı olmadıkları zaman rahatsız olabilme eğilimi gösterebilirler. Bu durum kadınlarda daha yaygın görülmektedir

Narsistlik Kişilik Bozukluğu: Kendi yeteneklerini benzersiz kılarak bunu söylerler benmerkezcidirler sürekli dikkat odağı olmak isterler ancak yüksek statüde bir insanla denk olabileceği düşüncesine kapılırlar. Empati yokluğu karşısındaki insanı düşünmeden hareket etmek, kibirli davranışlar sergilerler ve karşıdaki insandan özel ilgi ve alaka isterler. Büyük başarılar elde etmekte ısrarcı bir tutum sergilerler. Yaygınlığı yüzde bir olarak tanımlanmaktadır.

C Kümesi (Endişeli)Kişili Bozuklukları:

Çekingen Kişilik Bozukluğu: Eleştirilme, reddedilme ya da kabul görmeme ile birlikte ortaya çıkan karşı tarafın ondan hoşlanmayacağı endişesi, bir toplulukta veya kişisel ilişkilerde kabul görmeme endişesi ile birlikte ortaya çıkabilmektedir. Samimiyetten şüphe edildiği zaman mahcup duruma düşme istenmeme kabul görmemeyle beraber kuşku duyma eğilimi gösterebilirler,

Bağımlı Kişilik Bozukluğu: Kendi kararlarını kendileri verememe eşlerin ve annelerin hayata karşı müdahalesi ile başlayan bir bozukluktur. Karşı tarafın onayını fazla önemserler ve başa insanlara bağımlı olduklarını düşünürler bu bağlamda da hayatlarını buna göre şekillendirirler.

Obsesif Kompulsif Kişilik Bozukluğu: Kontrol ve düzeni hayatlarında fazlaca yer edinmiştir. Ayrıntılara önem verme düşüncelerin tekrarlanması, mükemmeliyetçilik gibi davranışlar geliştirirler[1]

Kişilik Bozukluklarına Neden Olabilecek Faktörler:

Kişilik bozuklukları bireyin yaşadığı travmatik etkiler, ailevi problemler veya genetik olarak karşımıza çıkabilir. Hem çevresel hem de genetik olarak kişilik bozukluklarını tetikleyecek birçok etken olabilir

  • Ailede genetik olarak aktarılan bozukluklar
  • Travmatik yaşantılar(kaza, kavga, vs. )
  • Çocuklukta yaşanan aile ihmali veya istismara maruz kalma
  • Uyku düzensizliği ve sağlıksız beslenme problemleri

Dünya Danışmanlık ve Psikoloji Merkezinde uzman psikologlardan oluşan kadromuzdan destek alarak ruh sağlığınızı emin ellerde olduğundan emin olabilirsiniz. Merkezimizde bulunan uzman kadromuzu inceleyin.

İrem Aslan


[1] Anormal Psikoloji. (2004),S. 345,G. C Davison&J.MNeale, Türk Psikologlar Derneği Yayınları

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir