Lohusalık Depresyonu

Doğumdan sonra gebelik dolayısıyla değişen hormonların ve üreme organlarının normale dönmesine kadar geçen 6 haftalık süreç Lohusalık dönemi (Postpartum dönem) olarak adlandırılır. Bu dönemi yaşayan kadına da Lohusa denir. Bedenin doğum öncesi hale dönüş süreci olan lohusalık dönemi, aynı zamanda annenin bedeninde ve ruh halinde değişiklikler yaşadığı dönemdir. Doğum sonrası depresyon yani lohusalık depresyonu; bebek ve anne ilişkisine sebep olan yoğun olumsuz duygulardan kaynaklı olan sağlık sorunudur. Yeni doğmuş bir bebeğe bakmanın ilk birkaç haftasında çoğu yeni anne kaygılı, üzgün, sinirli, yorgun ve bunalmış hisseder. Lohusalık depresyonu, bu duyguların yaklaşık 2 hafta sonra geçmediği veya bir kadının bebeğine bakmasını zorlaştırdığı zaman annenin, kendisine zarar verme eğilimine girebilmesine veya çocuklarına zarar verme konusunda düşünceler içerinde olmasına neden olmaktadır.

Lohusalık Depresyonu Bir Annelik Hüznü Müdür?

Lohusa depresyonu, “annelik hüznü” değildir. İkisi çok farklıdır, karıştırmamak gerekir. Annelik hüznünde üzüntü, ağlama, endişe ya da uyku sorunları gibi belirtiler daha az şiddetlidir. Bu daha hafif belirtiler doğumdan sonraki birkaç gün içinde başlayıp genellikle birkaç hafta sonra sona erer. Lohusalık depresyonu ise, doğumdan sonraki ilk 2–4 haftada belirtileri ortaya çıkan ve 12. aya kadar devam edebilen bir psikiyatrik durumdur.

Belirtileri Nelerdir?

Öncelikle; Lohusalık depresyonu, bir karakter kusuru veya zayıflık değildir. Genel depresyonu olan kişiler depresyonda olduklarını fark etmeyebilir veya bunu kabul etmeyebilir. Depresyon belirtinizin de farkına varamamış olabilirsiniz. Belirtileri;

  • Kendisini endişeli, korkmuş hissetmek
  • Gereksiz yere kendisini suçlamak
  • Depresif ruh hali veya şiddetli ruh hali değişimleri
  • Bebeği ile bağ kurmada zorlanmak
  • Yoğun derece de sinirlilik ve öfke hissetme
  • Kendisine ve bebeğine zarar verme düşüncesi
  • Şiddetli duygu durum değişiklikleri

Saydığımız bu belirtilerle, lohusalık depresyonunuzun olup olmadığını anlayabilirsiniz.

Lohusalık Depresyonu Ne Zaman Başlar?

Lohusa depresyonu dediğimizde direkt doğumdan sonra başlayan bir sağlık sorunu olarak düşünmemek gerekir. İlla ilk doğumla başlamaz. Sonraki doğumlarda da başlayabilir.  Genellikle bebek doğduktan 1 ya da 3 hafta sonra başlar, ancak bazı kadınlarda birkaç ay, hatta bir yıl sonra bile başlayabilir. Bu tamamen kişisel olup doktorunuzun tedavi planına bağlı olacak şekilde sürebilmektedir. Bazı kadınlarda birkaç hafta içinde doruğa ulaşıp, 3 ila 12 ay daha sürebilir. Erken tedavi görerek; lohusalık depresyonuyla daha iyi baş edebilirsiniz. Ve böylece sorunu daha erken çözebilmenize yardımcı olur.

Lohusalık Depresyonuna Ne Sebep Olur?

Genetik, psikolojik, çevresel, sosyal, hormonal faktörler depresyonu hazırlayıcı nedenlerdir. e Genetik faktörlerle çevresel faktörler iç içedir. Stres, fiziksel, duygusal ve mental travma, kronik hastalıklar bazı ilaçlar gebelik depresyonuna zemin hazırlayan çevresel etmenlerdir. Bebek doğduktan sonra çeşitli kaygı ve üzüntü durumları yaşamasına sebebiyet olan ise hormonal değişikliklerdir.

Gebelik döneminde yükselen östrojen ve progesteron düzeylerinin doğumla birlikte ani düşmesi de biyolojik bir etken olup depresyona neden olmaktadır. Psikolojik olarak anneler, hayatlarının kendilerinden çok dış çevrenin yönettiğini düşünerek böyle bir depresyona sebebiyet olmaktadırlar. Ayrıca evlilik sorunları, yalnız yaşama, boşanma, ekonomik düzeyin düşüklüğü, sosyal destek azlığı veya yokluğu, aile içi şiddet yaşama, geçmişinde; fiziksel, duygusal ve cinsel şiddet öyküsünün bulunması, yaşamdaki majör olaylar, sigara tüketimi, alkol ve yabancı madde kullanımı gebelik depresyonuna etki eden sosyal faktörlerdendir.

Lohusalık Depresyonu Ne Kadar Yaygındır?

Doğum yapan on kadından biri, bu sorunu yaşamaktadır. Depresyon tanısı konan kadınların yaklaşık yarısı, belirtilerini gebelik sırasında yaşamaya başlamış olabilir. Yeni doğum yapmış kadınların %10–15’inde görülür.

Lohusa Depresyonu Risk Faktörleri Nelerdir?

Risk; tehlikenin ihtimali ve şiddetinin derecesinin bileşenidir. Yani depresyonunuzun ihtimaliyle, oluşan şiddetinizin derecesini etkileyen tehlikeli bulgulardır.

  • Genç bir anne olarak önceden yaşanılan depresyonun olması
  • Hamilelik sırasında depresyon yaşamış olmanız
  • Doğumdan sonra hormon seviyelerinde bir değişiklik
  • İlk kez veya çok genç anne olmak
  • Sosyoekonomik düzey
  • Aileden birinin depresyon veya başa duygu durum bozukluğunun olması
  • İstenmeyen bir hamilelik
  • Çok çocuğa sahip olma
  • Eşiyle ilgili bir sorun olması, aralarının kötü olması

Lohusalık Depresyonuyla Baş Etme Mekanizmaları Nelerdir?

  • Günlük egzersiz ve spor yapın, hareketsizlikten uzak durun. Yaptığınız egzersizler rahim ve karın kaslarınızın eski haline dönmesini destekler.
  • Bebeğinizle sık sık vakit geçirin.
  • Bebeğinize nasıl bakacağınızı bilmeniz huzurlu olmanızı ve kaygı düzeyinizin azalmasını sağlayacaktır.
  • Aile bireylerinizden veya bir uzmandan bu hususta yardım isteyin.
  • Temizlik, beslenme, uyku ve dinlenmeye dikkat edin.

Doğum sonrası depresyon nasıl tedavi edilir?

Lohusalık depresyon tedavisi, kişilere göre değişebilir. Doğum sonrası depresyonun tek bir nedeni olmadığından standart bir tedavi yönteminden söz edilememektedir. Lohusalık döneminde, lohusa kadından öncelikle ayrıntılı öykü alınmalıdır. Depresyon halinin uzaması durumunda, anne ve bebeğin güvenliği için psikolojik destek sağlamak gerekir. Destek alınmaması durumun daha ciddi ilerlemeye sebep olacağı için, dikkatli olunmalıdır. Şiddetine göre, doktor tavsiyesiyle ilaca başlanılabilir. Tedavi süreci; uzman bir ekip tarafından periyodik aralıklarla izlendiği depresyon tarama programlarıyla başlamaktadır. Veya lohusalık depresyonu geçirmiş başka bir grupla etkileşim içine girerek sosyal desteğin sağlanmasıyla da tedavi edilebilir.

Doğum Sonrası Depresyon Tedavi Edilmezse Ne Olabilir?

Tedavi edilmeyen lohusalık (doğum sonrası) depresyonu aylarca veya daha uzun sürebilir ve bazen kronik bir depresif bozukluk haline gelebilir. Kronik bir depresif bozukluk haline geldikten sonra tedavi edildiğinde bile doğum sonrası depresyon, bir kadının gelecekteki majör depresyon atakları riskini artırabilir. Ruhsal hastalıkların annenin duygu durumunu etkileyerek, gebelikle ilgili olumsuz sonuçlar doğurabileceği ve tedavi almayanlarda maternal morbidite ve mortalite hızını (intihar girişimleri dahil olmak üzere) arttırdığı bilinmektedir. Tedavi edilmemiş lohusalık depresyonu; intihara neden olmaktadır. Bu kadar ciddi sonuçları olan lohusalık depresyonunun önlenmesi, korunması ve tedavi edilmesi gerekmektedir.

Kaynakça:

https://kidshealth.org/en/parents/ppd.html

Gebelikte Depresyon: Sıklık, Risk Faktörleri ve Tedavisi – Depression in Pregnancy

https://jag.journalagent.com/phd/pdfs/PHD-31549-RESEARCH_ARTICLE-AY.pdf

Melek Yüksel