Aile Dizimi

Aile Dizimi Alman Psikoterapist Bert Hellinger’ın ortaya çıkarttığı bir kavramdır ve bireyin içsel dünyasının, aile sistemi içerisinde anlamlandırılmasına odaklanan terapi sürecini kapsar. Buna göre kişi artık bireysel olarak değil, bir bağlam içerisindeki bileşenler olarak görülmektedir.  Aile dizimi önemini insanın, toplumsal ilişkilerinde veya bireysel oluşumunda etkilendiği yapı taşının aile üzerine kurulması fikrinden alır. Buna göre aile, yetişkinlikte verdiğimiz kararlarımız, şimdiki problem veya çözümlerimiz için şekillendirici bir etkiye sahiptir.

Aile sistemi yaklaşımına göre insan, sosyal bir varlık olarak değerlendirilir ve belirli toplumsal grupların üyesi olarak nitelendirilir. En temel üyelik kurumu ise ailedir. Her birey belirli bir aile dinamiği içerisinde doğar ve şekillenir.  Bu nedenle kişinin içeresinde büyüdüğü aile yapısı, çözümlenmeyen aile dinamikleri, kaoslar ve aile bireylerinin kaybının; psikopatolojilerin veya problemlerin kaynağı olduğu düşünülür.

Aile burada bakım veren (teyze, anneanne, dede vs.) kişileri de kapsayabilmektedir. İçine doğduğumuz aile bizi çocukken kurulu bir serüvenin içine çekmiş olur. Ailenin düşünce ve tecrübelerinin çocuğa etkisi, bir bağ oluşturur ve bu birliktelik, ortak bilinci beraberinde getirir. Bu oluşum bir veya birkaç nesli içinde barındıran aile arasındaki kadersel ve ilişkisel bağın yapı taşını hazırlayarak aile dizimini ortaya çıkartmaktadır.

Aile Dizimi Terapisini Diğer Terapilerden Ayıran Nedir?

Aile dizimini diğer terapilerden ayıran önemli unsurlarından biri kişiyi içsel faktörlerine yoğunlaştırırken dışsal faktörleri -aile dinamiklerini- de işin içine katması ve belirli bir oluşum üzerinden değerlendirmesidir. Aile dizimine göre ailede birinin kaybı, önceden aile bireylerinden birinin tacize uğraması, doğal afetlerde travma yaşaması çocuğa aktarılarak kişinin hayatına şekillendirici etki oluşturmaktadır. Bu bilinçdışı etkinin yanı sıra aile bireylerinin çocuk yetiştirirken; ebeveynlerin arasında rollerin çatışması, çocuğu yok sayma, çocuğun ebeveyn rolüne bürünmesi, anne baba ayrılığı, aile içi kaoslar gibi durumlarda kişinin hayatına etki etmektedir.

Nasıl Etki Gösterir

Nesiller arasında yaşanan bu gibi durumların bir bellek kültürü oluşturarak aktarımının olduğunu ve bunun sonucunda doğan devralmaların kişinin tutum ve davranışlarına bir etkisi olduğu inancını taşımaktadır. Dolayısıyla aile dizimi terapisinde bu aktarımların doğasını bilmek çözüm yoluna atılan adımı kolaylaştıracaktır. Aile dizimi terapisi, aile arasında bir bilinçsiz bağın, kaderin olduğunu ve bu ilişki doğrultusunda yaşadıklarının şekillendiğini varsaymaktadır. Dolayısıyla psikolojik durumların kaynağının da aile veya kendi neslinin etki ettiği inancına sahip olan yaklaşım, çözümü de kişinin ailesindeki yaşanmışlıkları ve sorunları ortaya çıkarmak üzerine konuşmak üzere kurar. Aile dizimi terapisi, Psikodramadan özellikle odak noktasını bireye çevirmesi yönüyle farklılaşmaktadır. Aile dizimi uzmanı aile içerisindeki sorunları, çözümsüzlükleri anlamlandırmak ve çözüm yolu aramak üzerine kurulu bir süreci takip eder. Bu doğrultuda kişinin aile yapısındaki konumu ve bozulmaları, karmaşaları üzerinde durur.  Dolayısıyla uzmanın bireyin iç dünyası önem vermesi gerekir.

Aile Dizimi Terapisi Nasıl Şekillenir ve İlerler?

Aile dizimi terapisi; yetişkin, çocuk, çift, aile kapsamında bireysel veya grup şeklinde olabilir. Bunun için ilk önce uzman kişiden soy ağacının oluşturulması istemektedir. Aile dizimi sürecinde ilk olarak kişi ailesinde gidebildiği kadar geriye giderek bir soy ağacı oluşturur ve kişileri konumlandırır. Daha sonra danışanın yaşadıkları ve sorunları göz önünde bulundurularak üzerinde durulacak konu uzman tarafından belirlenir. Önemli olaylar irdelenmek üzere aile sistemine dahil edilir.  Daha sonra danışanın aile bireylerdeki her bir kişi için bir dizime katılan kişilerden temsilciler oluşturulmaktadır. Bu temsilciler aileye benzerlikleri doğrultusunda danışanın tercihiyle veya psikologla iş birliği yaparak seçilebilmektedir. Her temsilcinin bir sandalye veya koltuk seçer ve kişi temsil ettiği oturma bölümüne geçer.

Danışan oturma düzenini, mesafe, yönünü bile belirleyebilir. Böylece bir temsiliyet ( bir katılımcı anne, biri baba vs. olacak şekilde ) oluşturulmuş olur. Danışanın oturma yerlerinin konumlandırma şekli belirli durumları ifade edebilir.  (Annenin kendine yakın veya uzak olması vs.) Bu noktada önemli olan danışanın duygu ve düşünceleridir. Danışanın seçtiği temsilciler; kendi ifadelerini, mimiklerini ve davranışları sergilerken uzman, danışanın verdiği geri dönütlere odaklanır.  Duygular ve davranış ifadesine odaklanarak danışana farkındalık kazandırılır. Dolayısıyla belirli aralıklarla hislerine dair geri dönüşler alınmış olur.  Seçilen kişilerle danışanın arasında ki muhasebat ve fiziksel ilişkiler gözlemlenir, dikkate alınır.  Bu şekilde dizim yavaş yavaş sonuca ulaşabilir. Bazı durumlarda aile dizimi terapisi duygu ve düşüncelerin deneyimlerle tutarlı biçimde iyileşmesi ile sonuçlanır ve ya  yeniden kurgulanabilir. Böylece dizim tamamlanır.                                                                                                            

Simgenur Semerci

Kaynakça

Duman, N . (2020). Bert Hellinger ve Aile Dizimi Terapisi . Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi , 2 (2) , 114-119.

R. Franz, Travma, Bağlanma ve Aile Konstelasyoları, 2011, İstanbul.

Franke, U. (2017). The river never looks back historical and practical foundations of Bert Hellinger’s family constellations. Ebook. Carl-Auer-Systeme Verlag: Heidelberg.

Hellinger, B. (2001). Love’s own truths. Bonding and balancing in close relationships. Phoenix,

                                 AZ:Zeig, Tucker and Theisen.

Hellinger, B., & Hövel, G. (1999). Acknowledging what is: Conversations with Bert Hellinger.      

                                                        Phoenix, AZ: Zeig, Tucker and Co., Inc.