Stroop Testi Nedir

Stroop Testi, bireyin bilişsel kontrolünü ve dikkati yönlendirme işlevlerini ölçmeye yarayan psikolojik testlerdendir.

Test, dikkat temelinde seçici dikkati inceler. Bu çerçevede bakıldığında ilk olarak dikkati tanımlayabiliriz.

Amerikan Psikoloji Derneği (APA)’nin sözlük tanımına göre dikkat; bilişsel kaynakların diğerlerinden ziyade çevrenin belirli yönlerine odaklandığı ve merkezi sinir sisteminin uyaranlara yanıt vermeye hazır olduğu bir durumdur.[1]

Geçmişten bugüne psikoloji biliminde yapılan araştırmalarda dikkat ve dikkatle ilintili konular sık sık araştırma konusu olmuştur. Bu araştırmalardan biri de Stroop Bozucu Etkisi hakkında yapılmış ve sonucunda Stroop Testi literatüre kazandırılmıştır.

Psikolojik değişkenleri ölçmek için geliştirilmiş pek çok araç bulunmaktadır. Bu araçlar içerisinde beyin yapısının işlevselliğini ölçen testlere nöropsikolojik testler denilmektedir.

Nöropsikolojik testlerden biri olan Stroop Testi, otomatik tepkilerin ve düşünülmüş tepkilerin hızının farklı olduğunu gösteren, bireyin dikkati yönetebilme becerisini ölçen bir testtir. ‘‘Stroop Etkisi’ni yansıtan Stroop görevi ve ilgili testler, literatürde, dikkat ölçümlerinin “altın standardı” olarak kabul edilmektedir.’’(Karakaş ve ark, 1999).

Görüldüğü üzere, test ortaya çıktığı dönemden günümüze psikoloji araştırmaları için değerli bir araç olmuştur. Testin farklı versiyonları geliştirilmekte ve yaygın bir araç olarak kullanılmaktadır.

Stroop Testi, John Ridley Stroop tarafından 1935 yılında geliştirilmiştir. Journal of Experimental Psychology dergisinde yayınlanan makalede renkleri isimlendirmek ve renklerin isimlerini okuma arasında geçen süreye neden olan durum incelenmiştir. Yapılan deneylerle ortaya çıkan Stroop bozucu etkisi (Stroop interference effect), testin geliştirilmesine olanak sağlamıştır. Çıkan sonucu özetlemek gerekirse; farklı renkte yazılmış bir renk adını okumak için harcanan süre görsel ve sembolik algılar arasındaki çatışmayı göstermiştir.

Stroop Testi: Renk ve Kelimeler

Stroop Testi, hem deneysel psikoloji hem de klinik psikoloji alanları için önemlidir.

Test ortaya çıktıktan sonra pek çok araştırmanın konusu olmuştur.

Testin geliştirilen versiyonlarında alt alanlar eklenmiş, puanlama ve değerlendirme prosedürlerinde farklılıklar olmuştur.

Ülkemizde Stroop Testi’nin uzmanlar tarafından standardizasyonu yapılmış ve Stroop Testi TBAG Formu ve Stroop Testi Çapa Formu alana kazandırılmıştır.

Stroop testi hem çocuklara hem yetişkinlere uygulanabilen bir testtir.

Bunlara ek olarak Stroop Testi, Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu’nun, erken evre Alzheimer semptomlarının, Bipolar Bozukluğun[2] ve Parkinson hastalığının[3] tanıları aşamasında da kullanılabilir.

Stroop Testi Nasıl Uygulanır?

Stroop testi, üç kısımdan oluşmaktadır.

İlk kısımda siyah renkte yazılmış kelimeler (örneğin ‘mavi’), ikinci kısımda renkler ve son kısımda farklı renklerde yazılmış kelimeler (örneğin kırmızı mürekkeple yazılmış mavi kelimesi) bulunur.

Katılımcı sırasıyla bu üç kısımdaki görevleri yerine getirmesi beklenir.

Testin toplam uygulama süresi 10 dakikadır.

Her bir kısım için verilen sürede doğru bir şekilde ilk başta kelimeleri okumalı, sonraki kısımda renkleri söylemeli ve son kısımda kelimenin yazıldığı rengi söylemelidir.

Sonuç olarak denilebilir ki, psikolojik testler kategorisinde yer alan Stroop Testi, bir araç olarak uzmanlara kişinin bilişsel kontrolü, dürtüsel ve düşünceye dayalı davranışları hakkında veri sunar.

Esra Tellioğlu

Kaynakça:

Bayer, M. (2013). Yönetici karmaşık dikkat işlevlerini değerlendiren testlerin 8, 9 ve 10 yaş grubu türk çocuklarında güvenilirlik ve geçerlilik çalışmaları (Master’s thesis, İstanbul Bilim Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.).

EMEK-SAVAŞ, D. D., YERLİKAYA, D., YENER, G. G., & TANÖR, Ö. Ö. (2020). Stroop Testi Çapa Formu’nun Geçerlik-Güvenirlik ve Norm Çalışması.

Karakaş, S., Erdoğan, E., Sak, L., Soysal, A. Ş., Ulusoy, T., Ulusoy, İ. Y., & Alkan, S. (1999). Stroop Testi TBAG Formu: Türk kültürüne standardizasyon çalışmaları, güvenirlik ve geçerlik. Klinik Psikiyatri2(2), 75-88. (TOAD)

Kılıç, B. G., Koçkar, A. İ., Irak, M., Şener, Ş., & Karakaş, S. (2002). Stroop Testi TBAG Formu’nun 6-11 Yaş Grubu Çocuklarda Standardizasyon Çalışması.

Stroop, J. R. (1935). Studies of interference in serial verbal reactions. Journal of Experimental Psychology, 18(6), 643–662.

Resimler:

About John Ridley Stroop

https://parkinson2020.org/abstracts/eposter/eposter.php?bid=10&sekme=1


[1] https://dictionary.apa.org/attention

[2] Kravariti, E., Schulze, K., Kane, F., Kalidindi, S., Bramon, E., Walshe, M., . . . Murray, R. (2009). Stroop-test interference in bipolar disorder. British Journal of Psychiatry, 194(3), 285-286. doi:10.1192/bjp.bp.108.052639

[3] https://parkinson2020.org/abstracts/eposter/eposter.php?bid=10&sekme=1