Şema Terapi

Şema Terapi Nedir?

Şema terapi karmaşık psikolojik sorunlar için geliştirilmiş, karakteristik bir temele dayanan bütünleştirici bir psikoterapi yöntemidir. Şema terapi, diğerleri arasında bilişsel davranışçı terapi (BDT), psikanaliz, bağlanma teorisi ve duygu odaklı terapinin unsurlarını birleştiren daha yeni bir terapi türüdür.  Diğer tedavi seçeneklerine her zaman yanıt vermeyen kişilik bozukluklarını ve diğer akıl sağlığı sorunlarını tedavi etmeyi amaçlayan bütüncül bir yaklaşımdır. Özellikle borderline kişilik bozukluğunu tedavi etmek için faydalı olabilir. Şema terapide, bazen erken uyumsuz şemalar olarak adlandırılan şemaları ortaya çıkarmak ve anlamak için bir terapistle birlikte çalışılır. 

Şema, kişilerin insanlar, yerler, nesneler ve olaylar hakkındaki bilgisi için bir çerçeve görevi gören bilişsel yapılardır. Bu şemalar aynı zamanda bilgileri düzenlemeye ve yorumlamaya yardımcı olan kavramdır. Şemalar insanların dünya hakkındaki bilgilerini düzenlemede ve yeni bilgileri anlamalarında yararlı olabilir, çünkü çevremizde mevcut olan büyük miktarda bilgiyi yorumlamamıza kısa yollar koymamıza izin verir. Şema terapinin ana mantığı, hasatlıklar şemaları düzelterek iyileştirmeye çalışmaktır.

Şema terapi, depresyon, bipolar, borderline, yeme bozuklukları ve kişilik bozuklukları için kullanılabilen bir yöntemdir.  

Şemalar sorunlarla başa çıkmada nasıl rol oynar?

  
Şema terapide şemalara tepkileriniz başa çıkma stilleri olarak bilinir. Bunlar, düşünceleri, duyguları veya davranışları içerebilir. Belli bir şema sonucunda yaşanan acı verici ve bunaltıcı duygulardan kaçınmanın bir yolu olarak gelişirler.


Başa çıkma stilleri, bir hayatta kalma yolu sağladıkları için çocuklukta yardımcı olabilir. Ancak yetişkinlikte şemaları güçlendirebilirler. Hangi şemaların belirli başa çıkma stillerine yol açtığına dair kesin kurallar yoktur. Başa çıkma tarzınız, genel mizacınıza ve hatta ebeveynlerinizden öğrendiğiniz başa çıkma stillerine bağlı olabilir. Ayrıca uygulama ve tepkiler kişiden kişiye değişir. İki kişi aynı şemaya aynı üslupla çok farklı şekillerde yanıt verebilir. Benzer şekilde, aynı şemaya sahip iki kişi de iki ayrı stille yanıt verebilir. Hala aynı şemayla uğraşıyor olsanız da, kendi baş etme tarzınız da zamanla değişebilir. 

Şema Terapi’nin hedefleri nelerdir?  

Şema terapi’de terapistiniz ile şunları yapmak için çalışacaksınız;  

  • Şemaları anlamak ve iyileşmeye başlamak, 
  • Duygusal ihtyaçların önüne geçen başa çıkma şekillerini anlamak, 
  • Şemalardan kaynaklanan duygu ve davranış kalıpların değiştirmek,  
  • Temel duygusal ihtiyaçları sağlıklı ve adaptif bir şeklilde karşılamayı öğrenmek, 
  • Bazı ihtiyaçlar karşılanamadığında hayal kırıklığı ve sıkıntıyla nasıl başa çıkılacağını (sağlıklı bir şekilde) öğrenmek.

Sonuçta, tüm bunlar güçlü ve sağlıklı bir yetişkin modu geliştirmenize yardımcı olacaktır. İyi geliştirilmiş sağlıklı bir yetişkin modu, diğer modları iyileştirmeye ve düzenlemeye yardımcı olabilir ve bunların etkileriyle boğulmanıza engel olabilir. 

Dünya Danışmanlık ve Psikoloji Merkezi’mizin kurucusu Uzman Klinik Psikolog Fundem Ece Erdem, şema terapi yöntemini uyguluyor.